ChatGPT ve Google AI Sonuçlarında Görünürlük Nasıl Ölçülür?

Arama davranışı değişiyor: kullanıcıların bir kısmı artık sorusunu Google'da on mavi bağlantıya bakarak değil, bir yapay zekâ özetinden ya da ChatGPT gibi bir asistandan aldığı cevapla kapatıyor. Doğal olarak site sahipleri de şunu soruyor: "Bu cevaplarda biz var mıyız, ve bunu nasıl ölçeriz?"

Dürüst cevap, bu alanın henüz klasik SEO kadar olgun olmadığı. Google Search Console ya da başka bir resmi kaynak size "yapay zekâ görünürlük skorunuz" diye bir sayı vermiyor. Ancak eldeki resmi araçlarla ve disiplinli bir manuel yöntemle yapay zekâ görünürlüğünü anlamlı şekilde ölçmek mümkün. Bu yazıda o yöntemi adım adım anlatıyoruz.

"Yapay zekâ görünürlüğü" ne demek?

Ölçmeye başlamadan önce neyi ölçtüğümüzü ayırmak gerekir. Bir yapay zekâ cevabında görünmenin üç farklı biçimi vardır:

• Kaynak bağlantısı (citation): Cevabın yanında ya da içinde sitenize bağlantı verilir. Trafik getirebilecek tek biçim budur.
• Marka anılması (mention): Markanız ya da ürününüz cevapta adıyla geçer ama bağlantı verilmez.
• İçeriğin kullanılması: Cevap, sizin sayfanızdaki bilgiye dayanır ama ne adınız ne de bağlantınız görünür. Bunu dışarıdan ölçmek pratikte mümkün değildir.

Ölçüm planınız ilk ikisine odaklanmalı; üçüncüsü için "erişim izni verdim mi, vermedim mi" sorusunu kontrol etmek yeterlidir.

Google AI Overviews ve AI Mode: Google ne diyor?

Google'ın yapay zekâ özellikleri ve web siteniz belgesi bu konuda birkaç net bilgi veriyor:

• Ek bir gereklilik yok. AI Overviews ya da AI Mode'da destekleyici bağlantı olarak gösterilmek için sayfanın dizine eklenmiş ve snippet ile gösterilmeye uygun olması gerekir; bunun dışında özel bir teknik gereklilik bulunmaz.
• Özel dosya ya da işaretleme gerekmez. Google, bu özelliklerde görünmek için yeni makine tarafından okunabilir dosyalar, yapay zekâ metin dosyaları ya da özel schema.org işaretlemesi oluşturmanıza gerek olmadığını açıkça yazıyor.
• Ölçüm Search Console'da. AI özelliklerinde görünen siteler Search Console'daki genel arama trafiğine dahil edilir ve Performans raporunda "Web" arama türü içinde raporlanır. Belgede bu trafik için ayrı bir kırılımdan söz edilmez.
• Kontrol, mevcut araçlarla. Arama için Googlebot'a yönelik robots.txt kuralları geçerlidir. Sayfanızdan gösterilecek bilgiyi sınırlamak için nosnippet, data-nosnippet, max-snippet veya noindex kullanılır. Google'ın AI deneyimleri yazısı da daha kısıtlayıcı ayarların içeriğin bu deneyimlerde gösterilme biçimini sınırlayacağını belirtir.

Bir de sık karıştırılan konu var: Google-Extended. Google'ın tarayıcılar belgesine göre bu bir robots.txt ürün jetonudur; Google'ın taradığı içeriğin gelecekteki Gemini modellerinin eğitiminde ve bazı ürünlerde kullanılıp kullanılmayacağını yönetir. Google-Extended'ı engellemek, sitenizin Google Arama'ya dahil edilmesini etkilemez ve bir sıralama sinyali olarak kullanılmaz.

Pratik sonuç: Google tarafında yapay zekâ görünürlüğü, büyük ölçüde klasik SEO'nun devamıdır. Dizine eklenmeyen, snippet gösterilemeyen ya da ilgili sorgularda iyi sıralanmayan bir sayfanın AI özetlerinde kaynak olması da beklenmemelidir. Bu yüzden Google sıralama takibi hâlâ ölçümün temel taşıdır.

ChatGPT: OpenAI'ın botları ve robots.txt

OpenAI, tarayıcılar belgesinde farklı amaçlar için farklı kullanıcı aracıları kullandığını açıklıyor. Görünürlük açısından önemli olan üçü:

Bu ayarlar birbirinden bağımsızdır. Örneğin ChatGPT arama cevaplarında görünmek isteyip içeriğinizin model eğitiminde kullanılmasını istemiyorsanız OAI-SearchBot'a izin verip GPTBot'u engelleyebilirsiniz. OpenAI, robots.txt değişikliğinin arama sonuçlarına yansımasının yaklaşık 24 saat sürebileceğini ve botların IP aralıklarını yayımladığını da belirtiyor; bu listeler, sunucu kayıtlarınızdaki isteklerin gerçekten OpenAI'dan gelip gelmediğini doğrulamak için kullanılabilir.

Örnek bir robots.txt grubu şöyle görünebilir:

User-agent: OAI-SearchBot
Allow: /

User-agent: GPTBot
Disallow: /

Bu yalnızca bir örnektir; hangi botlara izin vereceğiniz sizin içerik ve iş stratejinize bağlı bir karardır. Karar ne olursa olsun, robots.txt'nin Google'ın robots.txt rehberine uygun yazıldığından ve CDN ya da güvenlik duvarı gibi katmanların istemediğiniz botları sessizce engellemediğinden emin olun.

llms.txt: gerekli mi?

llms.txt, sitenin kök dizinine (ya da bir alt yola) konan ve büyük dil modellerine sitenin kısa bir özetini ve önemli sayfalara bağlantıları sunan bir Markdown dosyası önerisidir. Bir standart kuruluşunun onayladığı bir standart değil, topluluk tarafından geliştirilen bir öneridir ve en yoğun kullanım alanı yazılım dokümantasyonudur.

Google'ın yukarıdaki belgesi, AI Overviews ve AI Mode'da görünmek için bu tür yapay zekâ metin dosyalarına gerek olmadığını söylüyor. Bu yüzden llms.txt'yi bir "sıralama hilesi" olarak değil, düşük maliyetli ve isteğe bağlı bir ek olarak görmek doğru olur. Özellikle dokümantasyon, ürün bilgisi ya da politika sayfaları gibi yapay zekâ asistanlarının doğru bilgiye hızlı ulaşmasını istediğiniz içerikleriniz varsa eklemeyi düşünebilirsiniz.

Bugün uygulanabilir ölçüm yöntemi

1. Erişimi kontrol edin

Ölçmenin ilk adımı, ölçülecek bir şey olduğundan emin olmaktır. robots.txt dosyanızın yapay zekâ botlarına ne izin verdiğini ve bir llms.txt dosyanız olup olmadığını ücretsiz AI bot ve llms.txt kontrolü aracımızla hızlıca görebilirsiniz; bu araç bugün kullanıma açık. Googlebot'un sayfalarınıza erişebildiğini ise Search Console'daki URL denetimi aracıyla doğrulayın.

2. Sabit bir soru listesi oluşturun

Hedef kitlenizin bir asistana sorabileceği 20–50 soruyu yazın. Soruları üç gruba ayırın:

• Marka soruları: "X firması güvenilir mi?", "X'in fiyatları nasıl?"
• Kategori soruları: "İstanbul'da en iyi … hangileri?", "… için hangi araç kullanılır?"
• Bilgi soruları: Blogunuzun cevapladığı "nasıl yapılır" ve "nedir" türü sorular

Listeyi sabit tutun. Her ay farklı sorularla ölçüm yaparsanız aylar arasında karşılaştırma yapamazsınız.

3. Düzenli aralıklarla çalıştırın ve kaydedin

Her soruyu ChatGPT'de (arama özelliği açıkken) ve Google'da çalıştırın; Google'da AI Overview çıkıp çıkmadığını ve AI Mode'da hangi kaynakların gösterildiğini not edin. Her sorgu için şunları kaydedin:

Buradan kendi metriklerinizi hesaplayabilirsiniz: örneğin 40 sorunun kaçında markanızın anıldığı, kaçında sitenize bağlantı verildiği ve rakiplerle karşılaştırıldığında payınız. Bu oranlar sizin örnekleminize ait basit hesaplardır; genel bir sektör ortalaması değildir.

Unutmayın: yapay zekâ cevapları kişiye, zamana, konuma ve sohbet geçmişine göre değişebilir. Google da AI Mode ile AI Overviews'un farklı modeller ve teknikler kullanabileceğini, bu yüzden gösterilen cevap ve bağlantıların farklılaşacağını belirtiyor. Tek bir denemeyle karar vermeyin; aynı soruyu birkaç kez ve mümkünse oturum açmadan çalıştırın. Klasik sıralamaların neden oynadığını anlattığımız Google sıralamaları neden değişir yazısındaki kişiselleştirme ve konum etkileri burada da geçerlidir, hatta daha belirgindir.

4. Sunucu kayıtlarına bakın

Sunucu erişim kayıtlarınızda OAI-SearchBot, GPTBot ve ChatGPT-User kullanıcı aracılarını filtreleyin. Özellikle ChatGPT-User istekleri, bir kullanıcının sohbet sırasında sayfanıza ihtiyaç duyduğu anlara işaret eder ve hangi sayfalarınızın bu şekilde ziyaret edildiğini gösterir. Kullanıcı aracısı dizesi taklit edilebildiği için önemli analizlerde OpenAI'ın yayımladığı IP aralıklarıyla doğrulama yapın.

5. Trafiği Search Console ve GA4'te izleyin

• Search Console: Google'ın AI özelliklerinden gelen tıklamalar Web performansının içindedir. AI Overview çıkan sorgularınızda gösterim ve CTR değişimini izlemek, dolaylı ama resmi bir sinyal verir.
• Google Analytics 4: Yapay zekâ asistanlarından gelen ziyaretler genellikle yönlendiren (referral) trafik olarak görünür. Oturum kaynağı raporunda bu hizmetlerin alan adlarını filtreleyerek hangi sayfalara ziyaret geldiğini ve bu ziyaretlerin dönüşüm getirip getirmediğini görebilirsiniz.

Bu verileri aylık raporunuza ayrı bir bölüm olarak eklemek, zaman içindeki değişimi görmenin en kolay yoludur. Rapora hangi metriklerin gireceğini SEO raporu metrikleri yazısında ayrıntılı anlattık.

Sık yapılan hatalar

• Tek bir ekran görüntüsüyle sonuç çıkarmak. Bir kez görünmek ya da görünmemek, eğilim hakkında bir şey söylemez.
• Yapay zekâ botlarını farkında olmadan engellemek. Güvenlik eklentileri ve CDN bot korumaları bazen arama botlarını da engelleyebilir.
• Eğitim ile aramayı karıştırmak. GPTBot'u ya da Google-Extended'ı engellemek ile arama görünürlüğünü kapatmak aynı şey değildir.
• "Yapay zekâ için özel optimizasyon" vaadine kapılmak. Google'ın belgeleri, temel SEO uygulamalarının AI özellikleri için de geçerli olduğunu söylüyor. Sayfa deneyimi de bu temellerden biri; Core Web Vitals ve SEO yazımız iyi bir başlangıç noktası.

SEOLOK'ta yapay zekâ görünürlüğü

Açık olalım: SEOLOK'un yapay zekâ görünürlüğü takibi çok yakında geliyor ve henüz ölçüm yapmıyor. Özellik hazırlanıyor; açıldığında panelinizde otomatik olarak görünecek. Ayrıntıları ve durumunu AI görünürlük takibi sayfasında paylaşıyoruz.

Bugün kullanabilecekleriniz:

• Ücretsiz AI bot ve llms.txt kontrolü ile erişim ayarlarınızı doğrulamak.
• Google sıralama takibi ile takip ettiğiniz kelimelerin sonuç sayfasında mavi bağlantılar dışındaki bölümleri görmek. Tarama, yapay zekâ özeti gibi bölümleri de kapsar ve bunları "Ayrıca" etiketiyle gösterir; böylece hangi kelimelerde sonuç sayfasının üstünde bir yapay zekâ özeti bulunduğunu izleyebilirsiniz.
• Search Console ve GA4 bağlantısıyla, AI özelliklerini de içeren arama trafiğinizi ve dönüşümlerinizi tek panelde izlemek.

Kısa kontrol listesi

• robots.txt'de Googlebot ve OAI-SearchBot için istediğim kurallar geçerli
• GPTBot ve Google-Extended için bilinçli bir karar verdim
• CDN ve güvenlik katmanı istemediğim botları engellemiyor
• Önemli sayfalar dizinde ve snippet gösterimine açık
• 20–50 soruluk sabit bir soru listem var
• Soruları düzenli aralıklarla, birden çok kez çalıştırıp kaydediyorum
• Sunucu kayıtlarında yapay zekâ botu ziyaretlerini izliyorum
• GA4'te yapay zekâ asistanlarından gelen yönlendirme trafiğini ayrı izliyorum

Yapay zekâ görünürlüğü ölçümünde henüz mükemmel bir araç yok; ama erişimi doğru kurup düzenli ve tutarlı kayıt tutan bir site, bu alan olgunlaştıkça elinde en değerli şeye, yani kendi geçmiş verisine sahip olacaktır.